TIROIT GUATR
PROF DR METIN OZATA
Your Subtitle text

GUATR VE ENDOKRIN PROF DR METIN OZATA

GUATR
PROF DR METIN OZATA



GUATR VE TEDAVISI

Guatr çesitleri:

Tiroid bezi büyümeleri yani guatr 3 sekilde olabilir:

1- Basit Guatr: Tiroid hormonlari normaldir. Bez içinde nodül yoktur. Tiroid bezinde büyüme vardir. Bu nedenle buna basit guatr adi da verilir.

2- Nodüler guatr: Tiroid bezi büyür ancak bez içinde nodül dedigimiz nohut veya leblebi büyüklügünde yumrular vardir. Nodüler guatrda tiroid hormonlari normal veya artmis olabilir.

3- Dalan Guatr (Torasik veya Plonjan Guatr): Tiroid bezinin gögüs kafesi içine dogru büyümesi ve gögüs kafesi içine girmesi veya dalmasidir.

I. BASIT GUATR

Salgiladigi tiroid hormonlari normal oldugu halde büyümüs tiroid bezine basit guatr denir. Içerisinde nodül olmadan tiroid bezinin oldugu gibi büyümesine düz veya basit guatr denir. Guatrin içinde nodüller varsa bunlara bu defa nodüler guatr denir. Iyot yetmezligi dünyada en sik guatr nedenidir. Iyot yetmezligi nedeniyle olusan guatr ilk yillarda düz bir büyüme seklindedir; yani içinde nodül yoktur. Çocukluk ve ergenlik döneminde guatrda nodül pek bulunmaz. Ancak tedavi edilmez ve iyot eksikligi devam ederse ileri yaslarda guatr hem büyür hem de içinde nodüller olusur. Bu nodüller ileride asiri hormon salgilama özelligi kazanarak hipertiroidi dedigimiz kanda tiroid hormonlarinin asiri çalismasina neden olabilirler.

Iyot yetmezligine bagli guatri olan kisilerin kanlarinda T3 hormonu hafif artar, TSH hormonunda biraz artis olabilir ve T4 hormonu biraz düsük çikar.

Bir toplumda 6-12 yas arasi çocuklarin % 5’den fazlasinda basit guatr varsa buna endemik (yaygin) guatr denir. Endemik guatr iyot yetmezligi olan bölgelerde sik görülür. Bu oran % 5 den az olursa sporadik (seyrek görülen) guatr ismi verilir. Sporadik guatr ise iyot yeterli bölgelerde görülür.


Guatr kadinlarda erkeklerden 4-5 kat daha fazla görülür. Gençlik çaginda da kizlarda erkeklere göre daha fazla görülür. Türkiye’de guatr sikligi bölgelere göre degismek üzere % 5-56 arasinda degismektedir. Görüldügü gibi bu çok yüksek bir orandir.
Iyot yetmezligi olan bölgelerde guatr daha fazladir. Özellikle daglik bölgelerde toprakta iyot az oldugundan guatr daha fazla görülür. Bilinenin aksine kara lahana yenmesiyle guatr olusumu arasinda bir iliski yoktur.

Selenyum yetmezligi de ülkemizde önemli bir problemdir. Yaptigimiz bir çalismada guatrli kisilerde selenyum düzeyinin düsük oldugunu saptadik.

Suda bulunan perklorat ve kadmiyum fazlaligi da guatra neden olabilmektedir. Pillerle bulasmis sularda kadmiyum yüksektir ve guatr ortaya çikar.

Demir eksikligi olan kisilerde de guatr sikliginda artis vardir.

Ergenlik çagindaki çocuklarda bazen guatr olusur ve buna adölesan veya ergenlik guatri denir. Ergenlik döneminde artan hormon ihtiyacini karsilamak için tiroid bezi biraz büyür ve guatr olusur. Daha sonra bu guatr çogu çocukta veya gençte kaybolur.

Yalanci guatr ise tiroid bezinin dogustan normal yerlesim yerinden biraz yukarida olmasi ve özellikle ince boyunlu kadinlarda guatr varmis izlenimi vermesidir. Yapilacak ultrasonda tiroid hacminin artmadigi ve guatr olmadigi ortaya konur.

Gebelikte ve menopoz döneminde de tiroid büyüklügü artar ve guatr olusabilir.

Iyot yetmezligi fazla olan kadinlarda gebe kalma ve çocuk dogurma sikligi azalir. Iyot yetmezligi üremeyi engelleyebilmektedir. Bu nedenle çocugu olmayan kadinlarda iyot yetmezligi olup olmadigi arastirilmalidir.

Guatrin ailesel özellik gösterdigi bilinen bir gerçektir. Bazi ailelerde guatr fazla görülür. Yapilan çalismalar guatr gelisiminde kalitimsal geçisin iyot yetersizligi olan bölgelerde yasayan kadinlarda %39 oraninda, iyodun yeterli alindigi bölgelerde yasayanlarda ise % 82 oraninda oldugunu ortaya koymustur.

Guatr nedenleri:
a) Iyot yetmezligi
b) Selenyum yetmezligi
c) Genetik egilim veya ailede guatr olmasi
d) Tiroid bezinin iltihabi hastaliklari (Hashimoto veya tiroiditler)
e) Psikiyatrik hastalarin kullandigi lityum ilaci
f) Soya yagi veya fasulyesi fazla yemek (iyot yetmezligi ile beraber)
g) Tiroid hormon olusumundaki genetik bozukluklar
h) Sigara içmek
i) Demir yetmezligine bagli kansizligi olanlar
j) Gebelik (iyot yetmezligi olan bölgelerde)
k) Beyinde bulunan hipofiz bezinden asiri TSH hormonu salgilanmasi

Iç Guatr, Dis Guatr Nedir?

Iç guatr ve dis guatr tanimi halk arasinda kullanilan tanimlamalar olup tibbi bir anlami yoktur. Guatrin gögüs boslugu içine girmesi belki iç guatr olarak adlandirilabilir.

Bir Bölgede Iyot yetmezligi Arttikça Guatr Sikligi Artar:

Idrarda atilan iyot miktari o kisinin iyot durumunu gösterir. Idrarda iyot miktari ölçülerek iyot yetmezliginin siddeti anlasilabilir. Iyot yetmezligi artikça guatr sikligi da artmaktadir. iyot miktarina göre guatr olusma riski su sekilde saptanmistir: Idrar iyodu hafif derecede yetmezlik gösteriyorsa yani 50-99 mg/dl arasinda ise bunlarin %5-20’sinde, orta dereceli iyot yetmezligi varsa (idrar iyodu 20-49 mg/dl arasinda ise) bunlarin % 20-30’unda ve siddetli iyot yetmezligi varsa (idrar iyodu < 20mg/dl olmasi) bu kisilerin % 30’undan fazlasinda guatr gelisir.

Guatrli Kiside Ne Gibi Sikayetler Olur:

Guatrli hastalarin çogunda herhangi bir sikayet yoktur. Guatr çok büyük olursa nefes borusu ve yemek borusuna baski yaparak öksürük ve nefes darligi gibi sikayetler yapabilir. Iyot yetmezligi asiri ise tiroid bezi yetmezligi yani tiroid hormon salgilanmasinda azlik (hipotiroidi) ve ona bagli sikayetler olabilir. Hipotiroidi daha sonraki bölümlerde ayri bir baslik halinde anlatilmistir. Erken devrede ve çocuklukta yumusak ve düz bir guatr vardir. Eriskinlerde ise her zaman guatr içinde nodüller ve kist olusur. Tiroid hormon tetkikleri genellikle normal sinirlar içindedir. Baslangiçta guatr içinde nodül yokken yasin artmasiyla nodüller ve kist gelisebilir. Volüm arttikça yani guatr büyüdükçe TSH hormonunda azalma olusur. Bu hastalarda anti-TPO antikoru kanda yüksekse o zaman guatrin Hashimoto hastaligi nedeniyle gelistigini düsünürüz. Hashimoto hastaligi ile bilgileri daha detayli olarak ilerdeki bölümlerde bulabilirsiniz.

Guatrli Bir Kiside Hangi Tetkikler Yapilir?

Guatri olan bir kiside serbest T3, serbest T4, TSH, anti-TPO antikor ve tiroid ultrasonu tetkikleri yapilir. Idrar iyoduna bakilarak iyot yetmezligi olup olmadigi anlasilir. Ayrica kanda selenyum düzeyi ölçülerek eksiklik olup olmadigi anlasilir. Iyot yetmezligi olan bölgedeki guatrli kisilerde radyoaktif iyot uptake testinde yükseklik, total ve serbest T4 hormonlarinin normal sinirlarda veya bazen düsük, oldugu görülürken, T3 hormon düzeyleri normal veya yüksek olabilir. TSH hormon düzeyleri ise normal veya yüksek olabilir. Anti-TPO ve anti-TG antikorlari iyot yetmezligine bagli guatrda negatif iken, Hashimoto tiroiditine bagli guatr varsa antikorlar yüksek olarak bulunur. Siddetli iyot yetmezliginde ise hipotiroidizm denilen tiroid yetmezligi gelisir ki, bu durumda TSH hormonu yüksek, T3 ve T4 hormonlari normal düzeyin altina düsmüstür.

Guatr Nasil Tedavi Edilir?

Basit guatrli bir hastada iyot yetmezligi varsa iyotlu tuz verilir ve tiroid hormonu ilaçlari ile tedavisi yapilir. Bu ilaçlarin dozunu yasiniza göre ve diger hastaliklarinizin olup olmadigina göre doktorunuz ayarlar. Bu ilaçlarin dozunu önerilen dozda almak çok önemlidir. Fazla alirsaniz zarari olabilir.

Guatrli kisilerde selenyum eksikligi varsa selenyum verilir.

Guatr içinde nodül varsa bunlarin tedavi ve degerlendirmesi için nasil bir yol izlendigi kitabin ‘’Nodüler Guatr’’ bölümünde anlatilmistir.

Plonjan guatr (Dalan guatr) dedigimiz gögüs kafesine dogru girmis guatrlarda hormonlar normal ise ameliyat yapilir.




NODÜLER GUATR


Nodül Nedir?

Tiroid bezinin içinde normal tiroid dokusundan farkli bir yapidaki yumru seklinde veya leblebi , nohut, bazen de nadiren ceviz veya portakal büyüklügünde olabilen anormal doku büyümelerine nodül adi verilir. Nodüllerle birlikte çogu zaman tiroid bezi de büyüdügünden bu hastaliga nodüler guatr adi da verilir.

Bir nodülün hasta ve doktor açisindan önemi nodülde kanser olup olmadiginin ögrenilmesidir. Ikinci önemli nokta ise nodülün asiri hormon salgilama özelligi olup olmadiginin ortaya konmasidir.

Toplumda Her iki Kisiden Birisinde Nodül vardir
Tiroid nodülleri toplumda çok sik görülen bir hastaliktir. Nodüllerin bir kismi elle fark edilir ve bunlarin orani toplumda % 7 civarindadir. Iyot yetmezligi olan bölgelerde ise el ile fark edilebilen nodül sikligi o toplumun % 25’ni bulur. El ile fark edilemeyen küçük nodül sikligi ise daha fazladir ve ultrason ile tiroid bezleri incelendiginde veya tarama yapildiginda toplumdaki % 50-60 kiside nodül saptanir. Bunun anlami neredeyse her iki kisiden birisinde nodül olmasidir. Ancak kisilerin çogu bundan habersizdir. Iyot yetmezligi olan bölgelerde nodüler guatr 2-3 kat daha fazla görülür.

Nodül Sikligi yasla Birlikte Artis Gösterir. Nodül sikligi yasla birlikte artar ve kadinlarda erkeklere göre 4 kat daha fazla bulunur. Gebelikte tiroid nodülü çapinda artma ve yeni nodül olusumu sikliginda artis vardir.

Sicak veya Soguk Nodül Ne Demektir?

Bir nodülün sicak veya soguk olmasi sintigrafi tetkiki ile ortaya konan bir durumdur. Tiroid sintigrafisi teknesyum 99 isimli bir radyoizotop madde ile çekilir. Damardan verilen bu ilaç tiroid bezine gider. Eger nodül bu maddeyi tutmaz ise sintigrafi filminde nodül bir bosluk olarak görülür. Ilaci içine almayan bu nodüllere ‘’soguk nodül’’ adi verilir. Verilen ilaci tutan nodüller ise sintigrafide siyah bir sekilde ortaya çikar. Teknesyumu tutan bu nodüllere ise ‘’sicak nodül’’ adi verilir. Eger nodül diger tiroid dokusuna benzer sekilde ilaç tutarsa bu nodüle ‘’ilik nodül’’ adi verilir.

Soguk nodüllerde kanser orani sicak nodüllere göre daha fazladir. Buna ragmen sicak nodüllerde de kanser olabilir. Bu nedenle bütün nodüllere sicak veya soguk olsun mutlaka biyopsi yapilmalidir. Biyopsi iki defa yapildigi halde iyi huylu çikanlarda anormal gelisim olmadikça tekrar biyopsi yapmanin anlami yoktur.

Kistik Nodül veya Solit Nodül Ne Demektir?

Nodüllerin bir kisminin içinde sivi birikir ve bunlara kistik nodül adi verilir. Içinde sivi olmayan sert nodüllere ise solit veya sert nodül adi verilir. Bir nodülün kistik veya solit olup olmadigi tiroid ultrasonu ile anlasilir.

Tek Nodül veya Çok Nodül Ne Demektir?

Tiroid bezinde bazen tek nodül, bazen birden fazla nodül olabilir. Tiroid bezinde tek nodül de olsa çok nodül de olsa tiroid kanser orani % 5’dir.

Her Nodül Ameliyat Gerektirmez

Nodüler guatri olan her hastanin ameliyat edilmesi sart degildir. Ameliyat sonrasi birkaç yil içinde %20-30 hastada tekrar nodül gelismektedir. Bu nedenle ameliyat edilmesi gereken nodüller kanser süphesi olan nodüllerdir. Bir nodülde kanser olup olmadigi ancak nodüle igne batirilarak yapilan biyopsi ile anlasilir. Biyopside kanser yoksa özellikle küçük nodüller için (çapi 2,5 cm den küçük) ameliyat gereksizdir. Ameliyat, ancak biyopside kanser çikarsa veya kanser yönünden süphe varsa veya nodül çok büyükse (3cm ve üzeri) o zaman düsünülür. Igne biyopsisinin devreye girmesiyle artik lüzumsuz yere ameliyat olma dönemi kapanmistir.

Bu nedenle bütün nodüllerde (sicak veya soguk olmasi fark etmez) biyopsi yapilmasi gerekir. Nodül küçükse biyopsi ultrason altinda yapilir. Iyi huylu çikan bir nodülde böylece lüzumsuz yere yapilacak ameliyattan kurtulunmus olur. Nodül iyi huylu çiktigi halde gittikçe büyüyorsa veya etrafindaki dokulara baski belirtileri varsa bu nodüllerde ameliyat gerekebilir.

Nodül saptanan hastalarin ilk önce Endokrinoloji uzmanina basvurmalari ve bu uzmanlarin önerisi dogrultusunda tedavilerini yaptirmalari gerekir.

Nodüllerde Kanser Sikligi Ne Kadardir?

Nodüllerin yaklasik yarisi tiroid bezinde tek nodül olarak bulunurken, geri kalan yarisi ise birden fazla nodül halinde vardir. Yani bazi hastalarin bezinde tek nodül varken bazen birden fazla nodül bulunur. El ile yapilan muayenede tek nodül olan hastalarda tiroid ultrasonu yapildiginda daha küçük ilave nodüller de saptanabilir. Tiroid bezinde tek nodül de olsa çok nodül de olsa tüm nodüllerde % 5 oraninda kanser olma riski vardir. Sicak nodüller de kanser sikligi az ( % 0.23) olmasina ragmen yine de kanser riski vardir. Soguk nodüllerde kanser riski daha fazladir ( % 5 kadar).

Hangi Tiroid Nodüllerinde Kanser Olasiligi Yüksektir?

Nodülü olan bir hastada gittikçe ilerleyen yemek yeme zorlugu, ses kalinlasmasi veya nefes almada zorluk kanser olma süphesini artirir. Ancak, kanser olmayan nodüller sinire baski yaparak ses kalinlasmasi yapabilir.
Önceki yillarda bas veya boyuna yönelik isin tedavisi (radyoterapi) alan nodüler guatrli hastalarda ve ailesinde tiroid kanser hikayesi olanlarda kansere egilim artar.

Nodüler guatr kadinlarda erkeklere göre dört kat daha fazla görülür. Ancak tiroid kanseri erkeklerde daha çok görülür. .

Erkek olmak, 20 yasindan önce ve 60 yasindan sonra birden nodül gelismesi kanser için risk olusturur. Erkeklerdeki nodüllerin % 8’inde kanser saptanirken kadinlarda bu oran %4-5’tir.

Yavas veya ani baslayan agri veya hassasiyet nodül veya kist içine olan kanama nedeniyle olabilir veya agri tiroid bezi iltihabi nedeniyle de gelisebilir ve bu durum habis olmayan bir olaya isaret eder. Ancak bazen yayilmis kanserde de agri olabilir.

Nodüler guatrli bir hastada boyundaki lenf bezlerinin sismesi, nodülün sert olmasi, hareket etmemesi ve hizli bir sekilde büyümesi kanser süphesini artirir. Nodüllü hastalar Levotiroksin ilaci kullanirken nodül gittikçe büyüyorsa kanser süphesi artar. Bu nodüllerde tekrar biyopsi yapmak gerekir. Çocuklarda nodül saptanmasi kanser riskini artirir. Bu nedenle mutlaka biyopsi yapilmalidir.

Iyi huylu ve kötü huylu tiroid nodüllerinin bazi özellikleri Tablo-6’da verilmistir. Tablo-7‘de belirtilen özellikler bir nodülün kanser yönünden tasidigi riski gösterir. Bu bulgular mutlaka kanser oldugunu veya olmadigini göstermez. Örnegin tiroid kanseri olan tiroid nodülü de tiroid hormon ilaci (Levotiroksin) tedavisiyle küçülebilir. Yine sicak nodüllerde de soguk nodül kadar olmasa da kanser olabilir. Kanser ayirimi için en iyi test ince igne biyopsisi yapmaktir. Biyopsi yapmadan kesin olarak bir nodül için kanser var veya yoktur denemez.

Tablo-6: Iyi huylu oldugu düsünülen nodüllerin özellikleri:
Ailede iyi huylu nodül veya guatr olmasi
Tiroid bezinde çaplari 1 cm’den küçük olan birden fazla nodül bulunmasi
Nodülün ayni büyüklükte durmasi
Nodülün basit kist ve sicak nodül olmasi
Ilaç tedavisiyle (levotiroksin) nodülün küçülmesi
Ailede Graves veya Hashimoto hastaligi olmasi
Yumusak, düz ve hareketli nodül
Kanda tiroid hormonlarinin az veya çok olmasi
Ultrason ile rasgele saptanan çapi 1 cm’den küçük nodüller
Gebelikte ortaya çikan nodül
Yumusak nodüller
Nodülü olan hastada Hashimoto tipi tiroid iltihabi olmasi

Tablo-7 : Kanser Süphesi Olan Nodüllerin özellikleri
Tek, sert ve yumusak dokulara yapismis (hareket etmeyen) nodül
Nodülün Hizli büyümesi (özellikle ilaç tedavisi alirken)
Nefes darligi ve ses kalinlasmasi olmasi
Ses tellerinin felci ve ses kisikligi
Çocukta nodül olmasi, erkekte nodül olmasi
20 yastan önce veya 60 yasindan sonra nodül ortaya çikmasi
Biyopsinin patolojik incelemesinde kanser süphesi olmasi
Çapi 2 cm’den büyük sert nodül
Çapi 4 cm olan kist
Sintigrafide soguk nodül olmasi
Önceden bas ve boyuna radyoterapi yapilmasi
Boyunda lenf bezi sisliginin olmasi
Levotiroksin ilaci kullanilirken nodülün büyümesi
Ailede tiroid kanseri olmasi

Bütün Nodüllere Ince Igne Aspirasyon Biyopsisi (IIAB) Yapilmasi Gerekir
Tiroid igne biyopsisi tiroid nodüllerinin tani ve tedavisinde kullanilan en etkili ve en hassas tetkiktir. Bir nodülde kanser olup olmadigini anlamak için mutlaka igne biyopsisi yapilmasi gerekir. Diger tetkiklerle kanser olup olmadigi anlasilamaz.

Tiroid nodülünün degerlendirilmesine ilk olarak biyopsi ile baslanmalidir. Bu durum tek olsun çok olsun tüm nodüller için geçerlidir. Bir bezde birden fazla nodül varsa tüm nodüllerden ayri ayri biyopsi yapmak gerekir. Kuralimiz erisilebilen tüm nodüllere biyopsi yapilmasidir. Biyopsi yapilmayan bir nodülde kanser olmadigini hiçbir tetkik veya kisi garanti edemez. O nedenle palpasyonla (el ile) erisilemeyen nodüllere de ultrason altinda mutlaka biyopsi yapilmalidir.

Ince igne aspirasyon biyopsisi sayesinde ameliyata verilen hasta sayisinda % 50 oraninda azalma olmustur. Biyopsinin tecrübeli bir hekim tarafindan yapilmasi ve yine deneyimli bir patolog tarafindan degerlendirilmesi gerekir.
Biyopsi ile alinan hücrelerin patolojik incelemesi sonucunda genellikle hastalarin % 4’ ünde kanser, % 10’unda kanser yönünden süpheli , % 17’sinde yetersiz örnek (Biyopside parça gelmemesi) ve % 70’i iyi huylu nodül olarak rapor edilir.

Görüldügü gibi nodüllerde kanser orani azdir. Bununla birlikte igne biyopsisinde bazen parça gelmez. Bu durumda biyopsiyi 2 veya 3 kez daha tekrar etmek gerekir. Tekrarlanan biyopsiler ile sonuç alma olanagi artar. Parça alinamayan nodüllerin bir kismi kistik nodüllerdir. Bunlarda sivi oldugu için hücre az gelir. Parça alinamayan nodüllerin bir kismi ise küçük nodüllerdir.

Biyopsi ile papiller, medüller ve anaplastik kanser türleri patolog tarafindan kolayca taninir. Ancak folliküler kanser türü biyopsi ile teshis edilemez. Patolog bu nedenle folliküler tümör olarak rapor yazar. Kanser, kanser süphesi veya folliküler nodül diye patoloji raporu çikanlarda ameliyat yapilir. Iyi huylu çikanlarda nodül çok büyük degilse ameliyat genellikle yapilmaz.
Bir nodül yapilan ilk biyopside iyi huylu çiktigi halde gittikçe büyürse ve özellikle Levotiroksin ilaci alirken büyürse mutlaka tekrar biyopsi yapilir. Boyunda lenf bezleri sismis kisilerde de tekrar biyopsi yapilir.

Tiroid Igne Biyopsisi Nasil Yapilir ve Hasta Nasil hazirlanir?

Hastalarin biyopsi öncesi aspirin, Plavix veya romatizma ilaçlari kullanmamalari veya biyopsiden birkaç gün önce kesmeleri gerekir. Bu ilaçlar kanamayi artirir. Ayrica hemofili hastaligi gibi kan hastaligi olanlar veya Coumadin gibi kani sulandiran ilaç kullananlar veya herhangi bir bitkisel ilaç alanlar bu ilaçlarini doktora söylemelidir. Biyopsi yapilirken aç veya tok olmanin bir önemi yoktur. Biyopsi yapilmadan önce randevu alinir ve randevu saatinde biyopsi yapilacak yere gidilir.

Tiroid igne biyopsisi ultrason ile veya ultrasonsuz olmak üzere iki türlü yapilabilir. Büyük nodüllerde ultrasona gerek yoktur. Küçük nodüllerde ultrason yardimiyla nodülün yeri daha iyi saptanir. Tiroid biyopsisi genellikle hepinizin bildigi, kolunuzdan kan alinirken kullanilan, normal plastik enjektörlerle yapilir. Ayri bir alet kullanilmadigi gibi ameliyat da yapilmaz.

Günlük pratikte bunun bir ameliyat oldugu korkusuyla biyopsiye gelmeyen hastalar oldugu gibi asiri stres yapan, çok heyecanlanan hastalar olmaktadir. Biyopsi yapildiktan sonra ise bu hastalar ‘Çok kolaymis, bosuna korkmusum ‘’ diyerek evine gitmektedirler.

Biyopsi yapilacak hasta önce muayene masasina yatirilir ve basini biraz arkaya vermesi istenir. Böylece bez ve nodül daha iyi fark edilir. Hastaya biyopsi sirasinda yutkunmamasi söylenir. Biyopsi yapilacak nodülün yeri önce el ile iyice saptanir ve biyopsi yapilacak cilt bölgesi alkollü pamuk ile temizlenir. Daha sonra enjektör ignesi batirilarak nodüle girilir ve enjektörün pistonu geri çekilerek dokunun veya nodül hücrelerinin gelmesi saglanir. Daha sonra igne çikarilir. Igne çekilir çekilmez biyopsi yapilan yere kanamayi durdurmak için bir pamukla 10-15 dakika basilir. Böylece kanama ve sisme önlenir. Biyopsi yapilan alana daha sonra ufak bant yapistirilabilir. Eger bu alanda daha sonra rahatsizlik hissi olursa buz uygulamasi yapilabilirse de buna % 99 hastada pek gerek olmaz. Siringa içindeki biyopsi parçalari daha sonra lam denilen ufak cam parçalarina püskürtülür ve sonra yayilir. Bu camlar incelenmek üzere patoloji laboratuvarina gönderilir. Biyopsi sirasinda uyusturma yapmaya gerek yoktur. Zaten agri da pek olmaz ve buna da gerek yoktur.

Biyopsi sonrasi yavasça yataktan kalkarak oturmaniz istenir. Bes dakika kadar oturduktan sonra kalkarsiniz ve isinize veya evinize gidebilirsiniz. Biyopsi yapilirken igne batirildigi için çok hafif bir agri olabilir. Bu agri kolunuzdan kan alinirken olusan agrinin aynisidir. Bu nedenle korkmaniza hiç gerek yoktur. Biyopsi yaptirmazsaniz ve nodülde kanser varsa tedavide gecikme olacagi için kanserin yayilmasina neden olacaginizi unutmayiniz. Biyopsi ameliyat olacak nodülü olan hastalarda da ameliyat öncesi mutlaka yapilmalidir. Ameliyat öncesi nodülün kanser oldugu anlasilirsa ameliyat ona göre yapilir.

Nodüler Guatrli hastada Hangi Tetkikler yapilir?

Nodülü olan bir kiside T3, T4 ve TSH hormonlari, anti-TPO ve anti-Tiroglobulin antikorlari, Kalsitonin hormonu ile tiroid ultrasonu ve tiroid sintigrafisi tetkikleri yapilabilir. Medüller tiroid kanseri denen bir kanser türünü erkenden yakalamak için kanda kalsitonin hormon düzeyine de bakilabilir.

Tiroid Ultrasonu

Tiroid ultrasonu, ultrason aletinin prob denen ufak bir parçasini boynunuza koyarak ses dalgasi gönderilmesi ve bu ses dalgalarinin görüntüsünün bilgisayar ekraninda görülmesi ile yapilan bir tetkiktir. Ses dalgasi oldugundan gebelerde de güvenle yapilabilir. Tiroid ultrasonu nodülün kanser veya iyi huylu olup olmadigini kesin olarak ayirt edemez. Ultrason ancak bir nodülün kistik olup olmadigini veya sert olup olmadigini anlamaya yarar. Ultrason ile ele gelmeyen küçük nodülleri saptama imkani da vardir.

Bir nodülde tiroid ultrasonunda kanser süphesi uyandiracak özellikler sunlardir:
1. Nodül kenarinin düzensiz olmasi
2. Doppler ultrason ile nodülde kan akiminin fazla olmasi
3. Nodülde küçük kalsiyum çöküntülerinin olmasi

Ilk 3 özelligin kanser için çok önemli oldugu yapilan çalismalarda ispatlanmistir.

Tiroid ultrasonu için belirtilecek diger bir nokta ultrason yapan hekimin nodülü tanimadaki tecrübesidir. Tiroid ultrasonunu bu konuda deneyimli hekimler yapmalidir. Günlük pratikte bazen karsimiza ilginç ultrason raporlari gelebilmektedir. Ultrasondaki nodül ile alâkasi olmayan ufak degisikliklerin nodül olarak rapor edilmesi hem hastayi hem Endokrinoloji uzmanini sikintiya sokabilmekte ve baska bir laboratuvarda tekrar ultrason yapilabilmektedir. Bu nedenle tiroid ultrasonu yaptiracaginiz laboratuvar hakkinda doktorunuzun görüsünü almanizda fayda vardir.

Tiroid Nodülü Ne Gibi Sikayetler Yapar?

Nodüllerin çogu hiçbir belirti vermez ve sikayet yapmaz. Nodüller siklikla hasta veya doktor tarafindan rasgele fark edilir ve nadiren yemede zorluk, nefes darligi, ses kalinlasmasi veya çatallasma veya boyunda agri yapar. Ancak çogunun hiçbir belirtisi yoktur. Nadiren nodül içine kanama olursa agri ve hassasiyete neden olur. Bu tür kanamalar nodülün kendiliginden yok olmasina neden olabildigi gibi siklikla kist olusumuna da neden olur. Bazen akciger ve beyin tomografileri sirasinda veya boyundaki damarlarin ultrason ile incelemesi sirasinda da tesadüfen nodül oldugu fark edilir.

Nodül çapi 4-5cm ulastigi halde hiçbir sikayeti olmayan çok hasta vardir.

Iyi Huylu Tiroid Nodülü Nasil Bir Gidisat Gösterir?

1- Çok yavas büyüme egilimi vardir
2- Üç yil içinde iyi huylu nodüllerin yarisinda % 30 hacim artisi olabilir. Nodüller tiroid bezinin diger kisimlarindan daha fazla büyür ve bu büyümenin yas, cinsiyet, nodül çapi ve nodülün sicak veya soguk olmasi ile iliskisi yoktur.
3- Bir yil içinde nodüllerin % 20’sinden azi büyür.
4- Nodüllerin % 20 sinde ise kendiliginden küçülme olur.
Nodüller iyi huylu olsa da kötü huylu olsa da büyüyebildiginden önemli olan Levotiroksin ilaci alirken olusan nodül büyümeleridir. Nodüller genellikle baslangiç olarak iyi huylu veya kanser olarak ortaya çikarlar. Iyi huylu nodülün kansere dönüsümü çok nadirdir. Bu nedenle bazen hastalarin sordugu gibi ‘’ya igne nodülün kanser olmayan tarafina girmisse?’’ gibi bir soruya veya endiseye gerek yoktur.

Kistik Nodül Ne Demektir?

Soguk nodüllerin % 10-20’si kistik nodüllerdir. Kistik nodül demek içinde sivi bulunan nodül demektir. Bu sivi çikolata, saman sarisi veya kanli renkte olabilir. Bu rengin kistte kanser olmasi açisindan bir önemi yoktur. Kistik nodüllerin içindeki sivi igne ile bosaltilabilir . Igneyle bosaltma sonrasi % 50’ye yakin hastada kistik nodülün çapinda azalma olur ve tekrar sivi birikmez. Ancak % 20-30 hastada tekrar sivi birikir. Tiroid hormon ilaçlari tedavisi kistlerin tedavisinde pek basarili olmaz. Sadece içi sivi ile dolu kistlerde pek kanser görülmez. Yarisi kistik yarisi sert nodüllerde ise kanser riski artar. Tekrar olusan kistik nodüller genellikle çapi 4 cm’den büyük nodüllerdir ve bunlarin ameliyatla alinmasi gerekir.

Iyi Huylu, Soguk ve Tek Nodüllerde Levotiroksin Ilaci Ile Tedavi

Tiroid nodülünün iyi huylu oldugu biyopsi ile anlasildiktan sonra, eger sicak nodül degilse ve TSH hormonu çok düsük degilse ve tek nodül ise sentetik T4 ilaci (levotiroksin) ile tedavi yapmaktayiz. Bu ilaç tedavisiyle çapi küçük olan nodüllerde, Hashimoto hastaligiyla birlikte bulunan nodüllerde ve yeni olusmus nodüllerde iyi cevap aliyoruz. Bu ilaç TSH hormonunun salgilanmasini azaltarak nodülün büyümesini önler ve küçülmesini saglar.

Levotiroksin Ilaci Aç Karna Alinir

Kullandiginiz Levotiroksin ilaci genellikle sabah aç karna yemekten yarim saat önce alinir. Bu ilaci kullanirken ayni ögünde baska ilaç kullanmamaya çalisiniz. Ilacinizi her gün ayni saatte kullanmaniz da önemlidir. Ilaci aç karna alirken tok karna almaya baslarsaniz bu durumu doktorunuza bildiriniz. Bu durumda ilacin dozunu artirmak gerekebilir. Bu ilaçlari alirken demir ilaci, kalsiyum hapi, posa kapsülleri ve soya ilaci veya soya proteinini ayni zamanda almayiniz. Bu ilaçlar Levotiroksin ilacinin emilimini bozar. Ilaç kullanmaya basladiktan sonra çarpinti, terleme, kilo kaybi gibi sikayetler oluyorsa ilaç fazla geliyor demektir. Bu durumda hemen doktorunuza basvurunuz.


Ilaç Kullanan Hastalar Kontrollere Gitmelidir:
Ilaç kullanan hastalarin doktorun önerdigi tarihlerde kontrollere giderek nodülün küçülüp küçülmedigi, baski belirtileri ortaya çikip çikmadigi ve hormonlarda degisiklik olup olmadiginin arastirilirmasi gerekir. Bu takip veya kontrollerde eger nodülün büyüdügü saptanirsa tekrar biyopsi yapilir. TSH hormonunda çok düsme varsa ilaç dozu azaltilir. Kontroller sirasinda kan verecekseniz ilacinizi kan verdikten sonra aliniz.
Kontroller sirasinda tiroid hormon tetkikleri ve tiroid ultrasonu yapilarak nodülün büyüklügündeki degisiklik daha iyi anlasilir.

Gebelikte Tiroid Nodülü Nasil Tedavi Edilir?

Tiroid nodülü olan gebe bir kadin gebe olmayan nodüler guatrli bir hasta gibi tedavi edilir. Ancak gebelikte tiroid sintigrafisi çekilmez, sadece tiroid ultrasonu çekilir.
Tiroid nodülleri gebelikte de biyopsi ile incelenmelidir. Eger biyopsi sonucu kanser çikarsa tiroid ameliyati ya gebeligin ikinci 3 ayinda ya da dogum sonrasi yapilir. Kanserin türüne göre buna doktorunuz karar verir. Bazi kanser türleri hariç genellikle dogum sonrasi ameliyat yapilir.

Sicak Nodüller Nasil Tedavi edilir:

Sicak nodüllerde de mutlaka biyopsi yapilmalidir. Bazi merkezlerde sicak nodüllerden biyopsi yapilmadigina sahit olmaktayiz. Sicak nodüllerde kanser orani az olsa bile olmayacak anlamina gelmez. Bu nedenle daha önce de belirttigimiz gibi nodül sicak da olsa soguk da olsa mutlaka biyopsi yapilmalidir.

Sicak bir nodül 2.5-3 cm’den küçük ve tiroid hormonlari normal ise herhangi bir ilaç veya tedavi yapilmadan sadece belirli araliklarla takip edilir. Takipten maksat belirli araliklarla tiroid hormonlari ve tiroid ultrasonu yapilmasidir. Takip sirasinda hormonlar yükselirse radyoaktif iyot tedavisi yapilir veya ilaçlarla hormonlar normale getirilip ameliyat edilir.

Sicak nodüllerin % 20-30’unda, özellikle de çapi 2.5-3 cm’den büyük olanlarda, ileride asiri tiroid hormon salgilanmasi yani hipertiroidi hastaligi gelisme ihtimali yüksektir. Bu nedenle çapi 2.5 cm’den büyük sicak nodüller asiri hormon salgilamasa bile radyoaktif iyot tedavisi veya ameliyat ile tedavi edilmelidir.

Sicak nodüllerde tiroid hormon ilaci ( Levotiroksin) ile tedavi yapilamaz. Bu hastalarda tiroid hormon ilaci alinirsa kandaki tiroid hormonlari artar ve nodül çok çalismaya baslar.

Sicak nodülü olan bir kisi yasli veya kalp hastaligi varsa hormonlari normal olsa bile radyoaktif iyot tedavisi yapilir. Çünkü sicak nodül herhangi bir anda asiri tiroid hormonu salgilamaya baslayarak kalp hastaligini kötülestirebilir.
Yasli ve TSH hormonu kanlarinda düsük olan yani baslangiç halinde tiroid bezi fazla çalismasi (hipertiroidi) olan hastalarda ise Propiltiourasil veya Metimazol gibi ilaçlar verilir ve arkasindan radyoaktif iyot ile tedavi yapilir.

Tiroid Bezinde Birden Fazla Nodül Olmasi (Multinodüler Guatr)

Tiroid bezinde birden fazla nodül olmasina tip dilinde multinodüler guatr denir. ‘’Multi’’ kelimesi çok anlamina gelmektedir. Tiroid bezinde birden fazla nodülün oldugu multinodüler guatr özellikle iyot yetmezligi olan bölgelerde ve genellikle ileri yastaki kisilerde saptanir. Bu hastalarda da nodüllerin sicak mi soguk mu oldugunu anlamak için tiroid sintigrafisi yapilabilir. Bazen nodüllerin hepsi soguk nodül olabildigi gibi biri sicak digerleri soguk olabilir. T3, T4 ve TSH hormonlari yapilarak hormonlar kontrol edilir.

Tiroid bezinde birden fazla nodülü olan kisilerde tiroid hormonlari normal ve nodüllerin çapi küçükse bu hastalarin çogunda herhangi bir sikayet olmaz. Eskiden içerisinde nodül olmayan bir guatrda yillar geçtikçe yeni nodüller ortaya çikar ve multinodüler guatr gelisebilir.

Tiroid bezinde tek nodülü olan hastalar gibi, bezde birden fazla nodülü olan hastalarda da nodüllerden mutlaka igne biyopsisi yapilmalidir. Nodülü çok olan bu hastalarda da kanser orani tek nodülde oldugu gibi % 5 civarindadir. Tiroid bezindeki tüm nodüllerden biyopsi yapilmaya çalisilir. Biyopside kanser süphesi veya kanser çikarsa hemen ameliyat yapilir. Biyopsi iyi huylu ise takip edilebilir.

Bu hastalarin bir kisminda tiroid hormonlari normaldir. Iyotlu tuz yerlerse nodüller asiri hormon salgilamaya baslayabilir; bu nedenle iyotsuz tuz yemelidirler. Hormonlari normal olan hastalar 4-6 ayda bir tiroid hormonlari ve tiroid ultrasonu yapilarak takip edilir.

Bezinde birden fazla nodülü olan kisilerin çogunda Levotiroksin ilaciyla yapilan tedavi kanda tiroid hormonlarinin artmasina neden olabildigi için pek tercih edilmese de, genç, küçük guatri olan ve TSH hormonu normal seviyede olan hastalarda bir süre Levotiroksin ilaciyla tedavi yapilabilir. Nodüllerin çapi küçük (2.5 cm’den küçük) ise genellikle ilaç vermeden 4-6 ay aralarla takip yapilir. Bu takiplerde nodüller büyürse ameliyat edilir. Eger hastanin TSH hormonu düsük ise (0.1’den küçük) Levotiroksin ilaci verilmez, çünkü zararli olur. Bu nedenle ameliyat tercih edilen tedavi seklidir.

Multinodüler guatrli hastalarda TSH hormonu düsük seyrediyorsa, yani bez fazla çalisiyorsa Propiltiourasil veya Metimazol gibi tiroid hormon yapimini engelleyen ilaçlar verilir ve daha sonra ameliyat yapilir.

Bazen bu hastalarda tiroid hormonlari yüksek yani tiroid bezi asiri çalisiyor olabilir. O zaman Propiltiourasil veya Metimazol gibi ilaçlarla hormonlar normale getirilir ve arkasindan radyoaktif iyot tedavisi veya ameliyat yapilir.

Hangi Nodüller Ameliyat Edilmelidir?

Tiroid igne biyopsisi sayesinde ameliyata verilecek hasta sayisinda büyük azalma olmustur



MULTINODULER GUATR NEDIR?

Tiroid bezinde birden fazla nodül olmasina tip dilinde multinodüler guatr denir. ‘’Multi’’ kelimesi çok anlamina gelmektedir. Tiroid bezinde birden fazla nodülün oldugu multinodüler guatr özellikle iyot yetmezligi olan bölgelerde ve genellikle ileri yastaki kisilerde saptanir. Bu hastalarda da nodüllerin sicak mi soguk mu oldugunu anlamak için tiroid sintigrafisi yapilabilir. Bazen nodüllerin hepsi soguk nodül olabildigi gibi biri sicak digerleri soguk olabilir. T3, T4 ve TSH hormonlari yapilarak hormonlar kontrol edilir.
Tiroid bezinde birden fazla nodülü olan kisilerde tiroid hormonlari normal ve nodüllerin çapi küçükse bu hastalarin çogunda herhangi bir sikayet olmaz. Eskiden içerisinde nodül olmayan bir guatrda yillar geçtikçe yeni nodüller ortaya çikar ve multinodüler guatr gelisebilir.

Tiroid bezinde tek nodülü olan hastalar gibi, bezde birden fazla nodülü olan hastalarda da nodüllerden mutlaka igne biyopsisi yapilmalidir. Nodülü çok olan bu hastalarda da kanser orani tek nodülde oldugu gibi % 5 civarindadir. Tiroid bezindeki tüm nodüllerden biyopsi yapilmaya çalisilir. Biyopside kanser süphesi veya kanser çikarsa hemen ameliyat yapilir. Biyopsi iyi huylu ise takip edilebilir.

Bu hastalarin bir kisminda tiroid hormonlari normaldir. Iyotlu tuz yerlerse nodüller asiri hormon salgilamaya baslayabilir; bu nedenle iyotsuz tuz yemelidirler. Hormonlari normal olan hastalar 4-6 ayda bir tiroid hormonlari ve tiroid ultrasonu yapilarak takip edilir.
Bezinde birden fazla nodülü olan kisilerin çogunda Levotiroksin ilaciyla yapilan tedavi kanda tiroid hormonlarinin artmasina neden olabildigi için pek tercih edilmese de, genç, küçük guatri olan ve TSH hormonu normal seviyede olan hastalarda bir süre Levotiroksin ilaciyla tedavi yapilabilir. Nodüllerin çapi küçük (2.5 cm’den küçük) ise genellikle ilaç vermeden 4-6 ay aralarla takip yapilir. Bu takiplerde nodüller büyürse ameliyat edilir. Eger hastanin TSH hormonu düsük ise (0.1’den küçük) Levotiroksin ilaci verilmez, çünkü zararli olur. Bu nedenle ameliyat tercih edilen tedavi seklidir.

Multinodüler guatrli hastalarda TSH hormonu düsük seyrediyorsa, yani bez fazla çalisiyorsa Propiltiourasil veya Metimazol gibi tiroid hormon yapimini engelleyen ilaçlar verilir ve daha sonra ameliyat yapilir.

Bazen bu hastalarda tiroid hormonlari yüksek yani tiroid bezi asiri çalisiyor olabilir. O zaman Propiltiourasil veya Metimazol gibi ilaçlarla hormonlar normale getirilir ve arkasindan radyoaktif iyot tedavisi veya ameliyat yapilir.

Sicak Nodüller Nasil Tedavi edilir:

Sicak nodüllerde de mutlaka biyopsi yapilmalidir. Bazi merkezlerde sicak nodüllerden biyopsi yapilmadigina sahit olmaktayiz. Sicak nodüllerde kanser orani az olsa bile olmayacak anlamina gelmez. Bu nedenle daha önce de belirttigimiz gibi nodül sicak da olsa soguk da olsa mutlaka biyopsi yapilmalidir.
Sicak bir nodül 2.5-3 cm’den küçük ve tiroid hormonlari normal ise herhangi bir ilaç veya tedavi yapilmadan sadece belirli araliklarla takip edilir. Takipten maksat belirli araliklarla tiroid hormonlari ve tiroid ultrasonu yapilmasidir. Takip sirasinda hormonlar yükselirse radyoaktif iyot tedavisi yapilir veya ilaçlarla hormonlar normale getirilip ameliyat edilir.
Sicak nodüllerin % 20-30’unda, özellikle de çapi 2.5-3 cm’den büyük olanlarda, ileride asiri tiroid hormon salgilanmasi yani hipertiroidi hastaligi gelisme ihtimali yüksektir. Bu nedenle çapi 2.5 cm’den büyük sicak nodüller asiri hormon salgilamasa bile radyoaktif iyot tedavisi veya ameliyat ile tedavi edilmelidir.
Sicak nodüllerde tiroid hormon ilaci ( Levotiroksin) ile tedavi yapilamaz. Bu hastalarda tiroid hormon ilaci alinirsa kandaki tiroid hormonlari artar ve nodül çok çalismaya baslar.
Sicak nodülü olan bir kisi yasli veya kalp hastaligi varsa hormonlari normal olsa bile radyoaktif iyot tedavisi yapilir. Çünkü sicak nodül herhangi bir anda asiri tiroid hormonu salgilamaya baslayarak kalp hastaligini kötülestirebilir.
Yasli ve TSH hormonu kanlarinda düsük olan yani baslangiç halinde tiroid bezi fazla çalismasi (hipertiroidi) olan hastalarda ise Propiltiourasil veya Metimazol gibi ilaçlar verilir ve arkasindan radyoaktif iyot ile tedavi yapilir.



Web Hosting Companies